Geacht college,
In april 2025 beantwoordde u onze schriftelijke vragen over de mogelijke afsluiting van het fietspad langs de Zaanse Schans (uw kenmerk 1828413).
De kern van uw beantwoording was:
- Zaanstad sluit het fietspad pas nadat een goede fietsomleiding is gerealiseerd; u heeft dit als voorwaarde gesteld en Zaanstad is het daarmee eens;
- Inwoners van Wormerland behouden gratis toegang tot de Zaanse Schans en een veilige, openbare fietsverbinding;
- Actie van uw kant is niet nodig, omdat de belangen van de inwoners niet worden geschaad.
Inmiddels zijn de omstandigheden wezenlijk veranderd. In april dit jaar heeft de Vereniging De Zaansche Molen zich unaniem uitgesproken tegen de enige voorkeursvariant voor fietspadverlegging. Dat betreft de verlegging langs de oostzijde van de dijksloot die door de gemeenteraad van Zaanstad meermalen als randvoorwaardelijk is aangemerkt voor het ticketplan. Zonder fietspadverlegging is afsluiting van het gebied niet mogelijk, en daarmee evenmin het ticketsysteem.
De Vereniging wijst op onomkeerbare landschappelijke schade, ecologische kwetsbaarheid van de Kalverpolder, én op het gegeven dat een parallel fietspad direct langs het molenlint bezoekers in staat stelt het ticketsysteem te omzeilen. Tegelijk erkent de Vereniging dat de huidige situatie verbetering vraagt, maar pleit zij voor korte-termijn maatregelen zoals betere bewegwijzering, markering en crowdmanagement op piekmomenten.
De enige door de Vereniging genoemde alternatieve "omrijroute buiten het kwetsbare kerngebied" — via Zaandijk/Wormerveer of via de Leeghwaterweg/Enge Wormer — betekent feitelijk het verdwijnen van de directe fietsverbinding tussen Wormer en Zaandam.
Naar aanleiding hiervan stellen wij u de volgende schriftelijke vervolgvragen:
1. Over de gewijzigde situatie
In april 2025 concludeerde u dat actie vanuit Wormerland niet nodig was, omdat de belangen van Wormerland niet worden geschaad. Uw antwoord was gebaseerd op de aanname dat de fietspadverlegging zou worden gerealiseerd.
- Bent u op de hoogte van het unanieme verzet van De Zaansche Molen tegen de voorkeursvariant voor fietspadverlegging, zoals gepubliceerd na de peiling onder vrijwilligers, medewerkers en leden in april 2026?
- Deelt u de analyse dat het wegvallen van de voorkeursvariant de gehele besluitvormingsketen — fietspadverlegging, afsluiting, ticketplan — onder druk zet?
- Herziet u uw eerdere oordeel dat "geen actie nodig" is, nu de randvoorwaarden voor de in 2025 gemaakte afspraken niet langer zeker zijn?
2. Over de gemaakte afspraken met Zaanstad
U stelde in april 2025 dat Zaanstad het erover eens is dat "er eerst een goede omleiding gerealiseerd moet zijn voordat de Zaanse Schans uit de openbaarheid kan worden gehaald."
- Heeft u na april 2025 nog contact gehad met het college van Zaanstad over dit dossier? Zo ja, wat was de uitkomst?
- Is de afspraak dat eerst een goede omleiding gerealiseerd moet zijn nog steeds actueel en door Zaanstad bevestigd?
- Welke variant voor fietsomleiding wordt door Zaanstad nu als realistisch alternatief beschouwd, nu de voorkeursvariant op ernstige bezwaren stuit?
- De Zaansche Molen noemt als enig alternatief een omrijroute via Zaandijk/Wormerveer of via de Leeghwaterweg/Enge Wormer. Bent u van oordeel dat deze routes een gelijkwaardig alternatief vormen voor de huidige directe fietsverbinding voor onze inwoners — waaronder schoolgaande jeugd en werkenden? Wij wijzen er in dit verband op dat een aanzienlijk langere omrijroute voor veel fietsers een drempel opwerpt om de fiets te blijven gebruiken, met als reëel risico dat zij overstappen op de auto. Dat staat haaks op het gemeentelijke en regionale streven om autogebruik terug te dringen en fietsgebruik te stimuleren.
- Wij vragen u tevens te onderzoeken of een alternatief tracé mogelijk is dat zowel de belangen van fietsers als de erfgoed- en ecologische waarden van het gebied respecteert. Wij denken daarbij aan een route die verder oostelijk door het open polderlandschap wordt aangelegd, tussen Zaanse Tuin en het St. Michael College. Een dergelijk tracé hoeft niet per definitie verstorend te zijn — vergelijkbaar met het fietspad van Jisp naar het Noord-Hollands Kanaal dat dwars door het veld loopt en juist als een aantrekkelijke, rustige route wordt ervaren. Een goed ingerichte route met bijvoorbeeld voorzieningen als een picknickbank, kan voor scholieren, werkenden én recreanten een meerwaarde zijn voor de hele streek. Is het college bereid deze optie in te brengen in het overleg met Zaanstad?
3. Over erfgoed en de eerder gedeelde verwachtingen
U gaf in april 2025 aan de zorg over "pretparkisering" niet te delen, en stelde dat het ticketplan juist een duurzame toekomst voor het Zaanse erfgoed veiligstelt. U suggereerde hierbij dat Wormerland kan meeprofiteren door het eigen industriële erfgoed te verbinden aan de Zaanse Schans.
- De Vereniging De Zaansche Molen — de voornaamste erfgoedpartij in het gebied — stelt dat de voorkeursvariant voor fietspadverlegging een onomkeerbare doorsnijding van het middeleeuwse landschap betekent die "de essentie van het gebied raakt." Hoe verhoudt zich dit oordeel van de erfgoedpartij zelf tot de eerder door u uitgesproken verwachting dat het plan leidt tot een duurzame erfgoedtoekomst?
- De Zaansche Molen waarschuwt dat een parallel fietspad langs het molenlint een gratis alternatieve route creëert waarmee bezoekers het ticketsysteem omzeilen, en daarmee de financiële basis van het plan ondermijnt. Heeft u kennisgenomen van deze analyse, en deelt u de conclusie dat de financiële onderbouwing van het plan hierdoor verzwakt?
- De koppeling die u legde tussen onze Wormerlandse erfgoedambities en de Zaanse Schans veronderstelt een goed functionerend en toegankelijk erfgoedgebied. Hoe beoordeelt u die verwachte synergie nu het maatschappelijk en bestuurlijk draagvlak voor het ticketplan — ook bij de erfgoedpartijen zelf —is verzwakt?
4. Over de positie en het handelen van Wormerland
- Bent u bereid actief contact op te nemen met de gemeente Zaanstad om de actuele stand van zaken te vernemen en de in 2025 gemaakte afspraken opnieuw te bevestigen?
- Bent u bereid een formele zienswijze in te dienen bij de gemeente Zaanstad indien de besluitvorming leidt tot een situatie waarbij de fietsverbinding voor onze inwoners substantieel verslechtert ten opzichte van de huidige situatie?
- Overweegt u alsnog de provincie Noord-Holland te betrekken, nu duidelijk is dat de continuïteit van een regionale fietsverbinding in het geding kan zijn?
- Op welke wijze en met welke frequentie houdt u onze gemeenteraad proactief op de hoogte van de verdere ontwikkelingen in dit dossier?
Wij zien uw beantwoording met belangstelling tegemoet.
Met vriendelijke groet,
Namens de PvdA-fractie,
Monique Klootwijk en Kees-Jan Kindt